ประยุกต์ใช้ถ่านไบโอชาร์ เพื่อการเกษตรและสิ่งแวดล้อม

กองบรรณาธิการ

โครงการฝึกอบรมยุทธศาสตร์ทำหนึ่งได้สาม : ไบโอชาร์เพื่อลดก๊าซเรือนกระจก การกลับคืนความสมบูรณ์ของดินเพื่อการเกษตร และการกำจัดความยากจน

      เป็นยุทธศาสตร์สำคัญที่ได้มีการขับเคลื่อนโดย รศ.ดร.อรสา สุกสว่าง สาขาภูมิศาสตร์การวางแผน ภาควิชาภูมิศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โดยเริ่มจากค้นคว้าข้อมูลประโยชน์ของถ่านไบโอชาร์ การพัฒนาเตาเผาถ่านไบโอชาร์ต้นทุนต่ำขึ้นมาใช้งาน ทดลองใช้ประโยชน์จากถ่านไบโอชาร์ในการเพาะปลูกพืช อบรมเผยแพร่ความรู้สำหรับคนทั่วไป จัดหาทุนวิจัยและส่งเสริมในระดับชุมชนท้องถิ่น สร้างเครือข่ายผู้ผลิตถ่านไบโอชาร์ ทำการตรวจวัดถ่านไบโอชาร์จากวัสดุในชุมชนด้วยวิธีทางวิทยาศาสตร์ ตลอดจนวัดผลจากการใช้งานถ่านไบโอชาร์ในแปลงเกษตร

     รูปแบบเตาเผาถ่านไบโอชาร์ที่มีการพัฒนาขึ้นมาเป็นแบบฉบับเฉพาะตัวและส่งเสริมในชุมชนมี 2 รูปแบบ โดยที่ รูปแบบที่ 1 เป็นเตาขนาดใหญ่ที่ดัดแปลงจากถังน้ำมัน 200 ลิตร เตารูปแบบนี้มุ่งเน้นการเผาถ่านไบโอชาร์ในปริมาณมากเพื่อผลิตถ่านให้เพียงพอกับการใช้งานในแปลงเกษตร รูปแบบที่ 2 เป็นเตาขนาดเล็กที่ดัดแปลงจากถังสี เตารูปแบบนี้ออกแบบมาให้สามารถผลิตถ่านไบโอชาร์และใช้งานแก๊สชีวมวลที่เกิดขึ้นไปพร้อมกันได้ มุ่งเน้นให้ใช้งานในครัวเรือนเพื่อนำชีวมวลมาเป็นพลังงานในการหุงต้มอาหาร เตาผลิตถ่านไบโอชาร์ทั้ง 2 รูปแบบ สามารถผลิตถ่านเสร็จสิ้นในระยะเวลาไม่เกิน 2 ชั่วโมง

    ขณะนี้กำลังอยู่ในระหว่างการเผยแพร่ความรู้ ส่งเสริม และดำเนินการวิจัยไปพร้อมๆ กัน ความก้าวหน้าของการดำเนินการและผลสัมฤทธิ์ที่ผ่านมามีหลากหลายแง่มุมที่น่าสนใจ มีการส่งเสริมให้นำชีวมวลในท้องถิ่นหลายอย่างไปทดลองผลิตเป็นถ่านไบโอชาร์ เช่น ไม้ลิดกิ่งทั่วไป ฟางข้าว ใบยูคาลิปตัส เหง้ามันสำปะหลัง ฯลฯ และนำไปใช้ประโยชน์ในแปลงเพาะปลูกของเกษตรกร ทางผู้วิจัยก็นำถ่านไบโอชาร์ จากชีวมวลแต่ละประเภทไปตรวจวัดผลทางวิทยาศาสตร์ด้วย บางอย่างเป็นถ่านไบโอชาร์ที่มีศักยภาพดี ตัวอย่างเช่น ถ่านไบโอชาร์จากฟางข้าว ซึ่งพบว่ามีรูพรุนสูงทำให้มีพื้นที่ผิวให้จุลินทรีย์ยึดเกาะได้มาก เป็นต้น มีการทดลองใช้ถ่านไบโอชาร์กับแปลงปลูกผัก พบว่า พืชผักงามขึ้น ตรวจไม่พบสารเคมีตกค้างในผักที่ปลูก ด้วยถ่านไบโอชาร์ดูดซับสารพิษได้ มีการใช้ถ่านไบโอชาร์ในดินแปลงนาก่อนการหว่านข้าว พบว่า ต้นข้าวแตกกอเร็วขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ถ่านดูดซับน้ำไว้สำรองในสถานการณ์ฝนทิ้งช่วง ผลผลิตข้าวมีปริมาณสูงขึ้น เมื่องานวิจัยเสร็จสมบูรณ์องค์ความรู้เรื่องถ่านไบโอชาร์ในบริบทประเทศไทยก็จะมีความก้าวหน้ามากขึ้น เมื่อมีการขยายผลทั่วประเทศ การเกษตรและสิ่งแวดล้อมของประเทศไทยก็ย่อมจะฟื้นฟูขึ้นเป็นลำดับขั้น

สนใจข้อมูลเพิ่มเติมสอบถามได้ที่ รศ.ดร.อรสา สุกสว่าง สาขาภูมิศาสตร์การวางแผน ภาควิชาภูมิศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โทรศัพท์ 0 2561 3480 ต่อ 447 ในวันและเวลาราชการ

ส่วนประกอบเตา

1.ถังน้ำมันเหล็ก ขนาด 200 ลิตร (ถังนอก) ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 58 เซนติเมตร ความสูง 87 เซนติเมตร ทำการเจาะรูขนาดกว้าง 3 เซนติเมตร ที่ขอบถังด้านล่างให้มีระยะห่างระหว่างรูแต่ละรูประมาณ 10 เซนติเมตร ภายในถังเชื่อมแผ่นเหล็ก 4 มุม เพื่อเป็นสลักสำหรับล็อกถังใบนอกและใบในไว้ด้วยกัน ดัดแปลงใส่แกนเหล็กด้านข้างถังด้านละ 2 แกน เพื่อให้ง่ายต่อการยกหงายคว่ำถัง

2.ฝาถังน้ำมันขนาด 200 ลิตร นำมาเจาะรูตรงกลางถังขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 2 นิ้ว แต่งขอบรูให้สูงขึ้นมา 3 เซนติเมตร เพื่อเป็นจุดเชื่อมต่อระหว่างปล่องควันกับตัวถัง

3.ถังเหล็ก (ถังใน) ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 38 เซนติเมตร ความสูง 55 เซนติเมตร เจาะรูรอบปากถังด้านบนขนาดกว้าง 3 เซนติเมตร โดยที่แต่ละรูมีระยะห่างกันรูละ 13 เซนติเมตร เชื่อมลิ่มเหล็กติดกับตัวถังด้านล่างและบนทั้ง 4 มุม สำหรับเป็นตัวประกบกับตัวล็อกภายในถังขนาด 200 ลิตร เพื่อกันไม่ให้ถังเกิดการเขยื้อนเมื่อยกคว่ำหงาย

4.ท่อเหล็กขนาดเส้นผ่า ศูนย์กลาง 2 นิ้ว ยาว 2 เมตร สำหรับเป็นปล่องระบายควัน

5.ฐานรองถังใบใน สามารถใช้ก้อนอิฐหรือวัสดุอื่นๆ ที่สามารถรองรับน้ำหนักถังใบในได้ ใช้รองถังใบในก่อนจะครอบด้วยถังใบนอก

วัสดุเชื้อเพลิง และวัสดุผลิตถ่านชีวภาพ

     สามารถใช้ชีวมวลได้หลายชนิด อาทิเช่น กิ่งไม้ ท่อนไม้ แกลบ ฟาง ซังข้าวโพด โดยที่วัสดุที่นำมาเป็นเชื้อเพลิงหรือผลิตถ่านชีวภาพต้องแห้ง มีความชื้นไม่เกิน 10% เพื่อให้สามารถเผาเป็นถ่านได้ง่าย ไม่ต้องใช้ความร้อนไปกับกระบวนการไล่ความชื้นอีก ซึ่งช่วยให้ไม่เกิดควันมากเหมือนกระบวนการเผาถ่านทั่วไป

ขั้นตอนการผลิตถ่านชีวภาพ

1.นำถังใบในที่ใช้บรรจุวัสดุ สำหรับผลิตถ่านชีวภาพมาวางบนฐาน นำชีวมวลที่ต้องการผลิตเป็นถ่านมาบรรจุลงในถังให้เต็ม ถ้าเป็นไม้ควรเป็นไม้ที่ชิ้นไม่ใหญ่มาก ไม้ที่บรรจุถังให้มีความยาวประมาณ 10-20 เซนติเมตร ทั้งนี้เพื่อให้กระบวนการแยกสลายเกิดขึ้นได้ง่าย

2.นำถังใบนอกขนาด 200 ลิตร มาครอบถังใบในที่บรรจุวัสดุเผาถ่านจนเต็มแล้ว โดยให้ปากถังใบในชิดกับก้นถังใบนอก หมุนตัวล็อกถังใบในให้เกี่ยวยึดกับสลักถังใบนอก ทดสอบยกถังใบนอกขึ้น ถ้าถังใบในยกตัวขึ้นมาด้วยแสดงว่าถังทั้งสองใบยึดเกี่ยวกันแล้ว ทำการพลิกให้ถังใบนอกขนาด 200 ลิตร หงายขึ้น และถังใบในจะคว่ำลง

3.เมื่อถังทั้ง 2 ใบ ถูกประกอบเข้าด้วยกัน จะมีช่องว่างระหว่างถัง 10 เซนติเมตร ถังใบในสูงน้อยกว่าถังใบนอก 10-15 เซนติเมตร ขั้นตอนต่อไปทำการบรรจุวัสดุเชื้อเพลิงลงไปในช่องว่างระหว่างถังทั้ง 2 ใบ ประมาณ 5 กิโลกรัม เชื้อเพลิงนี้จะเป็นพลังงานให้กับกระบวนการแยกสลายด้วยความร้อน สามารถนำก้อนดินมาก่อหุ้มเป็นฉนวนกักความร้อนให้แก่ภายนอกถังได้

4.จุดไฟให้ติดวัสดุเชื้อเพลิง ถ้าเชื้อเพลิงแห้งควันที่เกิดจากการจุดไฟจะน้อย เมื่อไฟติดโดยรอบวัสดุเชื้อเพลิงแล้ว จากนั้นทำการปิดฝาถังใบนอก ติดตั้งปล่องควัน สามารถนำก้อนอิฐทับบนฝาถังเพื่อกดทับฝาถังไม่ให้อากาศเข้าบริเวณรอยต่อและช่วยยึดพยุงท่อเหล็กที่เป็นปล่องไม่ให้ล้มได้ ช่วงนี้อากาศจะถูกจำกัดให้เข้าได้ที่รูบริเวณขอบถังด้านล่างทางเดียว โดยที่มีท่อเหล็กทำหน้าที่ดูดอากาศและระบายควัน

5.เมื่อเดินระบบเตาเผา ในช่วงแรกควันจะมีสีขาวหนาแน่น เนื่องจากมีการเผาไหม้โดยใช้ออกซิเจนที่วัสดุเชื้อเพลิงด้านบน เมื่อเชื้อเพลิงด้านล่างได้รับความร้อนจากเชื้อเพลิงด้านบน จะเกิดการแยกสลายธาตุด้วยความร้อน เกิดแก๊สชีวมวลขึ้นในกระบวนการเผา เปลี่ยนเป็นการเผาไหม้ด้วยแก๊สแทน

6.ความร้อนมีการสะสมเพิ่มขึ้นจากการเผาไหม้ในถัง วัสดุที่อยู่ในถังในจึงเกิดการแยกสลายด้วยความร้อนเกิดเป็นแก๊สชีวมวลระบายออกมาที่รูด้านล่างถัง แก๊สที่ระบายออกมาจะเกิดการลุกไหม้ภายในถังอย่างต่อเนื่องจนกระทั่งแก๊สหมด กระบวนการเผากินเวลาประมาณ 2 ชั่วโมง จากนั้นจึงปล่อยให้เตาเย็นตัวลงอีกประมาณ 3 ชั่วโมง จึงสามารถเปิดเตาเก็บถ่านชีวภาพได้

ศักยภาพการผลิตถ่านชีวภาพ

ใช้วัสดุผลิตถ่านเต็มถังได้ประมาณ 14 กิโลกรัม สามารถผลิตถ่านชีวภาพได้ 7 กิโลกรัม โดยใช้วัสดุเชื้อเพลิงประมาณ 5 กิโลกรัม

สนใจสั่งซื้อหรือสอบถามรายละเอียด โทรศัพท์

02 2795118

วิธีการชำระเงิน
* โอนเงินเข้าบัญชี ชื่อ หจก.กรีนมีเดีย แอนด์ โปรดักส์ ธนาคารกรุงเทพ สาขาถนนประดิพัทธ์ บัญชีออมทรัพย์ เลขที่ 113-4-48401-1
(กรุณาส่งสำเนาใบโอนเงิน)

* ธนาณัติหรือตั๋วแลกเงิน

(สั่งจ่ายในนาม นายคมสัน หุตะแพทย์ จ่าย ณ ที่ทำการไปรษณีย์สนามเป้า 10406) (ไม่รับแบบออนไลน์)

* เช็ค สั่งจ่าย นายคมสัน หุตะแพทย์

(เช็คต่างจังหวัดเพิ่มค่าโอน 10 บาท)

กดแชร์ได้เลยค่ะ 🙂Share on Facebook81Tweet about this on TwitterPin on Pinterest0Print this pageEmail this to someone